भारतात प्रतिज्ञापत्र (ॲफिडेव्हिट) नोटरीकडून साक्षांकित कसे करून घ्यावे
लेखक: AffidavitWala.comप्रकाशित 6 मिनिटांत वाचा
या लेखात
प्रतिज्ञापत्र (ॲफिडेव्हिट) तयार करून ते स्टॅम्प पेपरवर छापले की बहुतांश काम पूर्ण होते — पण नोटरी साक्षांकन होईपर्यंत प्रतिज्ञापत्र कायदेशीरदृष्ट्या पूर्ण होत नाही. याच टप्प्यावर लोक सर्वाधिक वेळा चुकतात — एकतर योग्य कागदपत्रे न घेता जाऊन, किंवा चुकीच्या स्वरूपात छापलेली प्रत घेऊन. तुम्ही तुमचे प्रतिज्ञापत्र AffidavitWala.com वर तयार केले असेल, तर त्याचे स्वरूप आणि स्टॅम्प पेपरनुसार आकार हे दोन्ही आधीच योग्य असतात — नोटरीकडील भेट सुरळीत पार पडावी यासाठी लागणारी इतर सर्व माहिती या मार्गदर्शकात दिली आहे.
नोटरी साक्षांकन म्हणजे नेमके काय
नोटरी साक्षांकन ही अशी प्रक्रिया आहे, ज्यामध्ये प्राधिकृत अधिकारी — नोटरी कायदा, 1952 अंतर्गत नियुक्त झालेले नोटरी पब्लिक किंवा कार्यकारी दंडाधिकारी — तुमची ओळख पडताळून पाहतात, तुम्ही प्रतिज्ञापत्रावर स्वाक्षरी करत असताना साक्षीदार म्हणून उपस्थित राहतात आणि त्यातील मजकूर खरा असल्याची पुष्टी करणारी शपथ तुम्हाला रीतसर देतात. त्यानंतर ते त्या कागदपत्रावर आपला अधिकृत शिक्का मारतात, स्वाक्षरी करतात आणि आपला नोंदणी क्रमांक नमूद करतात.
यामुळेच प्रतिज्ञापत्राला कायदेशीर दर्जा प्राप्त होतो: ते केवळ कागदावर लिहिलेले तुमचे म्हणणे राहत नाही, तर ती शपथ देण्याचा कायदेशीर अधिकार असलेल्या व्यक्तीच्या साक्षीने तुम्ही शपथेवर केलेले निवेदन ठरते.
प्रतिज्ञापत्राचे नोटरी साक्षांकन कुठे करून घ्यावे
नोटरी पब्लिक साधारणपणे कोर्ट परिसरांच्या आणि निबंधक कार्यालयांच्या जवळ काम करतात, तसेच अनेक भागांमध्ये ते स्वतंत्रपणे व्यवसायही करतात — नोटरीचा फलक शोधा किंवा तुमच्या जवळच्या जिल्हा न्यायालयात चौकशी करा. कार्यकारी दंडाधिकारी सहसा स्थानिक तहसीलदार किंवा उपविभागीय अधिकारी (SDM) यांच्या कार्यालयात उपलब्ध असतात. काही बँका आणि मोठ्या संस्थांकडेही विशिष्ट अंतर्गत प्रतिज्ञापत्रांसाठी त्यांचे स्वतःचे अधिकृत स्वाक्षरीकर्ते असतात, मात्र सर्वसाधारण कामांसाठीच्या प्रतिज्ञापत्रांबाबत हे तुलनेने कमी आढळते.
सोबत काय न्यावे
हेलपाटा टाळण्यासाठी पुढील गोष्टी सोबत न्या:
- योग्य स्टॅम्प पेपरवर आधीच छापलेले प्रतिज्ञापत्र — ते तुम्ही AffidavitWala.com वर तयार केले असेल, तर पान क्रमांक 1 आधीच योग्य आकारात असते, त्यामुळे बहुतेक नोटरी तुम्हाला काहीही पुन्हा करून आणायला सांगणार नाहीत
- शासनाने जारी केलेले वैध फोटो ओळखपत्र (आधार, पॅन, पासपोर्ट, मतदार ओळखपत्र किंवा वाहन चालक परवाना)
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो, प्रतिज्ञापत्राच्या नमुन्यात फोटोसाठी चौकट असल्यास
- प्रतिज्ञापत्रात उल्लेख असलेली सर्व पूरक कागदपत्रे (उदा. हरवलेल्या कागदपत्राबाबतच्या प्रतिज्ञापत्रासाठी मूळ प्रमाणपत्र, उपलब्ध असल्यास)
साधारण खर्च आणि लागणारा वेळ
नोटरीचे शुल्क साधारणपणे माफक असते — नोटरी आणि परिसरानुसार ते अनेकदा ₹50 पासून काही शे रुपयांपर्यंत असते — आणि तुम्ही नोटरीसमोर पोहोचल्यानंतर प्रत्यक्ष प्रक्रियेला सहसा अवघी काही मिनिटे लागतात. यात सर्वाधिक कमी-जास्त होणारा भाग म्हणजे प्रतीक्षेचा वेळ, जो त्या विशिष्ट नोटरीच्या कार्यालयात किती गर्दी आहे यावर अवलंबून असतो.
नकार किंवा विलंबाला कारणीभूत ठरणाऱ्या सामान्य चुका
नोटरी साक्षांकनातील बहुतेक अडचणी काही मोजक्या, टाळता येण्याजोग्या कारणांमुळे निर्माण होतात — आणि त्यांपैकी बहुतांश कारणे म्हणजे स्वरूपाशी संबंधित चुका, ज्या तुमचे कागदपत्र AffidavitWala.com वर तयार केल्यास सुरुवातीपासूनच टळतात:
- नोटरीकडे पोहोचण्यापूर्वीच प्रतिज्ञापत्रावर स्वाक्षरी करणे — बहुतेक नोटरी तुम्ही त्यांच्यासमोरच स्वाक्षरी करावी अशी अट घालतात, कारण स्वाक्षरीचे साक्षीदार होणे हा त्यांच्या कामाचाच भाग असतो
- तुमच्या राज्यासाठी किंवा उद्देशासाठी चुकीच्या मूल्याचा स्टॅम्प पेपर वापरणे
- चुकीच्या स्केलवर छापणे ("Actual Size" ऐवजी "Fit to Page"), ज्यामुळे मजकूर स्टॅम्प पेपरवरील आधीपासून छापलेल्या मांडणीशी जुळत नाही — AffidavitWala.com वरील PDF यासाठी आधीच योग्य आकारात तयार केलेल्या असतात, त्यामुळे छापताना "Actual Size" हा पर्याय वापरा
- प्रतिज्ञापत्र स्वीकारणाऱ्या कार्यालयाने आवर्जून मागितलेली पूरक कागदपत्रे सोबत नसणे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
नोटरीकडे जाण्यापूर्वी मला प्रतिज्ञापत्रावर स्वाक्षरी करावी लागते का?
नाही — बहुतेक वेळा तुम्ही नोटरीसमोरच त्यावर स्वाक्षरी करावी, कारण ते जे प्रमाणित करतात, त्यात तुमच्या स्वाक्षरीचे साक्षीदार होणे हाही एक भाग असतो. प्रतिज्ञापत्रावर स्वाक्षरी न करताच ते सोबत न्या आणि सांगितल्यावर स्वाक्षरी करा.
नोटरी पब्लिक आणि कार्यकारी दंडाधिकारी यांच्यात काय फरक आहे?
भारतात प्रतिज्ञापत्रे साक्षांकित करण्याचा कायदेशीर अधिकार दोघांनाही आहे. नोटरी पब्लिकची नियुक्ती नोटरी कायदा, 1952 अंतर्गत खास याच प्रकारच्या साक्षांकनाच्या कामासाठी केली जाते. कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांकडे — सहसा तहसीलदार/उपविभागीय अधिकारी (SDM) स्तरावर — प्रशासकीय तसेच दंडाधिकारी म्हणून अधिक व्यापक अधिकार असतात, आणि त्यांत हा अधिकारही समाविष्ट असतो. सर्वसाधारण वैयक्तिक प्रतिज्ञापत्रासाठी दोघांपैकी कोणाकडूनही केलेले साक्षांकन साधारणपणे ग्राह्य धरले जाते — तुमचे प्रतिज्ञापत्र मागणाऱ्या त्या विशिष्ट कार्यालयाची यापैकी एखाद्याला पसंती आहे का, हे तपासून घ्या.
AffidavitWala.com वर तयार केलेले प्रतिज्ञापत्र छापल्याच्या दिवशीच नोटरीकडून साक्षांकित करून घेता येते का?
होय, यासाठी कोणताही प्रतीक्षा कालावधी नाही — नोटरी उपलब्ध असतील आणि आवश्यक ओळखपत्र व पूरक कागदपत्रे तुमच्याकडे असतील, तर तुम्ही त्याच दिवशी ते नोटरीकडून साक्षांकित करून घेऊ शकता.